Skip to main content

Sejarah Mahkamah Perak

Pendahuluan

 

Selepas Perjanjian Pangkor ( 1874 ), Kerajaan British membuat cubaan dengan kejayaan yang agak perlahan untuk menubuhkan sistem perundangan Inggeris di Perak.

 

Lima tahun kemudian mereka berjaya membentuk kuasa mereka dan membina balai-balai polis ( pondok-pondok ) diikuti dengan mahkamah-mahkamah dan penjara-penjara.

 

Pegawai Daerah Kinta bukan sahaja bertindak sebagai Majistret Kanan Daerah malah juga sebagai Pemungut Hasil Tanah yang lebih diberi keutamaan.

 

Dr. H.W.C. Leech, Majistret Daerah Kinta memindahkan pejabatnya ke bahagian hulu sungai dengan membina bangunan-bangunan yang besar untuk dirinya dan kakitangannya di satu tempat yang berada di tengah-tengah Kota Bharu ( Gopeng ) di mana seseorang boleh sampai dengan menggunakan kapal wap melalui sungai dalam masa sehari dari Durian Sebatang ( Teluk Anson ).

 

Beliau juga membina balai-balai polis di Gopeng dan Epoh ( Ipoh ), yang merupakan kampung utama di daerah tersebut dalam tahun yang sama sehingga 1879.

 

Keperluan untuk pergi ke Kinta telah bermula dalam tahun 1884. Dalam tahun 1882 terdapat 4000 orang pelombong-pelombong Cina di daerah tersebut. Menjelang 1884 ia telah bertambah ke lebih 5000 orang dan dalam tahun-tahun berikutnya bertambah kepada 9000 ( 1885 ), 18,000 ( 1886 ), 25,000 ( 1887 ) dan 38,000 ( 1888 ).

 

Ibu pejabat Majistret Kinta telah dipindahkan ke Batu Gajah pada tahun 1884 memandangkan kawasan Kota Bharu tidak lagi bersesuaian.

 

Sebuah penjara dan sebuah balai polis telah dibina di Papan ( Batu Gajah ) pada tahun 1884. Majistret Batu Gajah berulang-alik seminggu sekali ke Papan dan mendengar kes-kes mahkamah di balai polis.

 

Pada 29 November 1887, rusuhan-rusuhan telah berlaku di Papan dan pengadilan segera diselenggarakan selepas beberapa hari berikutnya perbicaraan di hadapan Yang Amat Mulia Sultan Perak, Residen British dan Dato’ Panglima Kinta.

 

Dua orang kongsi telah dihukum gantung, sembilan orang kongsi dipenjarakan dan disebat serta 12 orang kongsi didenda. Setelah itu peronda-peronda polis yang terdiri daripada kaum Sikh telah diwujudkan.

 

Mahkamah-Mahkamah dan penjara di Papan berhenti berfungsi selepas Perang Dunia Pertama.

 

Bangunan dan perumahan ( quarters ) Mahkamah yang pertama bagi Majistret di Ipoh disiapkan dalam tahun 1888. Pada bulan Oktober 1888, En. E.J. Brewster memulakan Mahkamah Polis di Ipoh. Beliau mengatakan ini adalah untuk memberi kemudahan kepada orang awam dan polis.

 

Dalam bulan November 1888, En. E.J.C. Tranchell menjawat jawatan Penolong Majistret Pertama mendengar kes-kes kecil di Batu Gajah dan Gopeng tiga kali seminggu.

 

Sehingga 1889, terdapat tiga Mahkamah Rendah dan satu Mahkamah Rayuan di Kinta. Sehingga 1895 Ipoh telah bertukar menjadi bandar apabila pejabat-pejabat guru mula dibina dan disiapkan setahun kemudian.

 

Pada 14 November 1898 buat pertama kalinya Pesuruhjaya Kehakiman membuka mahkamah untuk persidangan jenayah di Ipoh.

 

Dalam tahun 1903 Dato Panglima Kinta Mohammed Yusof seorang pelombong bijih timah Melayu yang sangat kaya di Negeri Perak membina rumah untuk dirinya sendiri. Setelah beliau meninggal dunia rumah tersebut telah dibeli oleh Kerajaan British dan dijadikan Bangunan Mahkamah di Ipoh.

 

Pada 14hb. Mei 1906 En. E.W. Birch merasmikan pembukaan Bangunan Mahkamah Baru di Ipoh yang dibina dengan kukuh dari kayu balak cengal kering. Di tingkat bawah terdapat jajaran tiang-tiang batu mengelilingi bangunan tersebut dengan menempatkan pejabat Pesuruhjaya Kehakiman, Majistret dan pegawai-pegawai Mahkamah. Manakala tangga dengan ruang beranda menuju ke bahagian atas mahkamah-mahkamah. Bangunan ini merupakan salah satu yang terbaik yang paling selesa di Persekutuan Tanah Melayu. Bangunan Mahkamah ini terletak di Jalan St. John’s bersebelahan Goodsheds Keretapi.

 

Majistret yang pertama yang memulakan tugasnya di Bangunan Mahkamah Baru ini adalah Mr. E.A. Cooper seorang berbangsa Inggeris yang fasih dalam Bahasa Melayu dan Gurmukh ( Punjabi ). Seorang Majistret tambahan telah dilantik pada tahun 1915 untuk menyelesaikan kes-kes tertunda yang semakin bertambah semenjak tahun 1904.

 

Mahkamah Agung kemudiannya dipindahkan ke Pejabat Pelajaran di Jalan Maxwell ( Bangunan Lama ) memandangkan keadaan di bangunan mahkamah di Jalan St. John’s terlalu bising kerana berada terlalu hampir dengan landasan kereta api. Dari situlah Mahkamah Agung buat pertama kalinya dipisahkan daripada Mahkamah Rendah.

 

Pada tahun 1941, mungkin kerana kedudukan Mahkamah Rendah ini berdekatan dengan tangki-tangki minyak petrol, Mahkamah ini telah dibom oleh pihak Jepun dan ia telah musnah sama sekali.

 

Semasa pendudukan Jepun, Mahkamah Rendah ini telah ditempatkan di bangunan kayu di mana Masjid Negeri berada sekarang.

 

Dalam tahun 1947 kedua-dua Mahkamah Majistret dan Mahkamah Daerah berpindah ke bangunan baru yang dibina sementara di antara Stesen Keretapi dan Balai Polis. Lokasi ini adalah di mana Hospital Ipoh yang pertama diwujudkan sebelum Hospital Ipoh berpindah ke Jalan Anderson/Jalan Ashby.

 

Dalam tahun 1952, bangunan dua tingkat di Jalan Kelab yang diduduki oleh Mahkamah dan Kelab Pos dan Telegram telahdiserahkan kepada Mahkamah. Dengan itu sebuah Mahkamah Trafik telah diwujudkan di mana ia ditempatkan di tingkat atas. Oleh itu jumlah Mahkamah yang ada pada masa itu adalah sebanyak 4 buah.

 

Majistret tempatan yang pertama ialah Tun Mustapha Albakri Bin Haji Hassan. Beliau merupakan Majistret Kelas Kedua. Manakala Pegawai Perkhidmatan Awam Malaya yang pertama memegang jawatan majistret adalah Tun Ismail Bin Mat Shah.Mahkamah-Mahkamah Rendah berpindah ke bangunan baru sekarang, pada 1hb. Julai 1975.

Mahkamah Sesyen/Majistret Ipoh telah dibuka dengan rasminya oleh Duli Yang Maha Mulia Paduka Seri Sultan Perak, Sultan Idris Al Mutawakkil Allallahi Shah Ibni Al Marhum Sultan Iskandar Shah Kaddasallah pada hari Isnin 9hb. Ogos, 1976. Bangunan baru ini terdiri daripada bangunan dua tingkat dan terletak bersebelahan Perbadanan Kemajuan Negeri Perak dan berhadapan dengan Pejabat Penasihat Undang-Undang Negeri Perak dan Kelab Golf Di Raja Perak.

 

Mahkamah-Mahkamah Rendah berpindah ke bangunan baru pada 1hb. Julai 1975 dan terdiri daripada 2 Mahkamh Sesyen dan 4 Mahkamah Majistret termasuk Mahkamah Trafik. Mahkamah Sesyen/Majistret Ipoh bertindak sebagai Pusat Tanggungjawab kepada 25 buah Mahkamah termasuk 5 buah Mahkamah Tinggi

 

( Ipoh dan Taiping ), 6 buah Mahkamah Sesyen serta 14 buah Mahkamah Mahkamah Majistret. Sebagai Pusat Tanggungjawab Mahkamah Sesyen Ipoh menguruskan semua hal-hal Pentadbiran, Perkhidmatan, Kewangan dan Pembangunan bagi semua Mahkamah Seluruh Negeri Perak.

 

Struktur bangunan baru Mahkamah Tinggi Ipoh, Perak.

 

Plak Perasmian Bangunan Baru Mahkamah Tinggi Ipoh, Perak pada 24.2.2003

 

Struktur Bangunan lama Mahkamah Sesyen dan Majistret Ipoh

 

Mesin Taip Remington

 

Surat Kuasa Wakil Mukim Kota Lama Kiri dalam Daerah Kuala Kangsar

 

 

Buku Daftar Sivil Mahkamah Perak